TÁI CƠ CẤU NỀN KINH TẾ

Tái cơ cấu nền kinh tế

Ông  Trần Du Lịch đại biểu QH khóa 13
nhiều lần đề nghị cần có luật quản lý kinh
doanh vốn nhà nước.

• Tại hội nghị lần thứ ba ban chấp hành trung ương đảng khóa 11 tái cơ cấu kinh tế được chỉ rõ tại ba khâu:                                                                 -Tái cấu trúc đầu tư, trọng tâm là đầu tư công.                                                   Cơ cấu lại tài chính, trọng tâm là các Ngân hàng thương      mại và các Tổ chức tài chính.                                                                                   -Tái cấu trúc doanh nghiệp Nhà nước, trọng tâm là các Tập đoàn và Tổng công ty Nhà nước.
• Như vậy các khâu yếu kém có tính thủ phạm làm nội lực kinh tế suy yếu đã được chỉ rõ để tập trung cải tổ. Nhưng nếu cứ làm theo cách cũ là giao cho các bộ, ngành dự thảo đề án cải tổ thì khó tránh khỏi lợi ích cục bộ, khả năng vẫn rơi vào tình trạng có tính chắp vá như: Sửa chữa, khắc phục, chấn chỉnh và hoàn thiện... Căn bệnh hình thức nếu tái lặp lại sẽ dẫn đến thất bại, tái cơ cấu sẽ khó thành công.
• Theo các chuyên gia kinh tế do những hạn chế, yếu kém từ bộ máy quản lý Nhà nước là một trong những nguyên nhân chính gây nên nội lực kinh tế suy yếu. Tại hội thảo tái cơ cấu nền kinh tế và đổi mới mô hình tăng trưởng được Ủy ban kinh tế của Quốc hội vừa tổ chức tại Hải Phòng. Viện trưởng Viện nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương Lê Xuân Bá cho rằng " Khi tư duy nhiệm kỳ đã ăn sâu vào máu thịt thì để tái cơ cấu nền kinh tế phải tái cơ cấu cái đầu chúng ta trước, nếu không thì có (giời) mà làm được..."  Thực tế này sẽ là trở ngại rất lớn cho tiến trình cải tổ. Bởi các nhóm lợi ích không dễ từ bỏ những món lợi lộc chia chác từ các dự án béo bở, các Tập đoàn kinh tế sân sau. Trong các nhóm lợi ích đó có nhóm lợi ích đồng thời cũng là nhóm quyền lực. Việc tái cấu trúc Tập đoàn công nghiệp tàu thủy Việt Nam (Vinashin) với một ban chỉ đạo đầy quyền lực từ khi vỡ nợ cho đến nay vẫn chưa thấy có tín hiệu khả quan. Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty xăng dầu Việt Nam do quản lý yếu kém, đầu tư dàn trải ngoài lĩnh vực kinh doanh chính, mang theo nhiều rủi ro . Kiểm soát chi phí đầu vào kém hiệu quả, đầu tư kinh doanh  lỗ luôn là căn bệnh trầm kha. Nhưng do hoạt động ở lĩnh vực liên quan mật thiết đến đời sống và sản xuất xã hội nên được Nhà nước bảo hộ khỏi sự đổ bể.  Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong Viện nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Hà nội trước thềm kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa 13 cho rằng "Mục tiêu tái cơ cấu công tác cán bộ cần đặt lên vị trí yêu tiên hàng đầu trong tình hình hiện nay"  Khi đánh giá thực trạng nền kinh tế, tiến sĩ kinh tế Lê Đăng Doanh nhận định "Không nghi ngờ gì nữa, tình hình kinh tế-xã hội Nước ta đang ở tình trạng xấu nhất kể từ năm 1991 đến nay"  Và ông kêu gọi "Đổi mới lần thứ hai" đồng thời cho rằng đổi mới lần này đòi hỏi phải nâng cao chất lượng của bộ máy, chính sách, phải tiến hành phẫu thuật, cắt bỏ những ung nhọt đang gây ra những căn bệnh kéo dài của nền kinh tế xã hội. Tiến sĩ kinh tế Trần Du Lịch đại biểu Quốc hội khoá 13 nhiều lần đề nghị cần có luật quản lý kinh doanh vốn Nhà nước. Ông yêu cầu cần sớm có luật này để làm cơ sở pháp lý thực hiện việc tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước. Nhưng kết thúc kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa 13 dự án luật này mới chỉ ở chương trình chuẩn bị, trong chương trình xây dựng luật và pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ khóa 13. Như vậy việc cải tổ bộ máy quản lý Nhà nước phải từ công tác tổ chức cán bộ cho đến các thể chế, chính sách đều được các chuyên gia kinh tế đặc biệt nhấn mạnh.
• Vậy để hạn chế và loại bỏ những tác động tiêu cực của các nhóm lợi ích, loại bỏ nhóm lợi ích cố tình tìm cách trì hoãn và ngăn trở cuộc cải cách này. Thiết nghĩ việc đầu tiên có tính then chốt là phải tái cơ cấu chính bộ máy thực hiện nhiệm vụ này. Công vụ này sẽ hết sức khó khăn vì sẽ động chạm đến các nhóm lợi ích. Vậy phải coi đây là cuộc đấu tranh quyết liệt và quyết tâm vượt qua.
• Về phương  thức tổ chức thực hiện tái cơ cấu kinh tế. Thông qua hội thảo khoa học về đề tài này. Chính phủ sẽ tham khảo được nhiều ý kiến đóng góp của các nhà khoa học, quản lý và các chuyên gia kinh tế hàng đầu. Các phương án được đề cập có thể nhiều. Nhưng phương án có thể khả thi là cần có một cơ quan độc lập có thẩm quyền cao hơn thẩm quyền của các bộ, ngành. Cơ quan này do Chính phủ lập ra và Thủ tướng trực tiếp làm Chủ tịch được đặt tên là Ủy ban tái cơ cấu kinh tế. Thành phần của Ủy ban này gồm có các bộ trưởng kinh tế, tài chính có liên quan và các chuyên gia kinh tế độc lập, đồng thời  có một thiết chế quy định riêng cho hoạt động của Ủy ban này được Quốc hội phê chuẩn. Cuối cùng để Ủy ban này thực hiện được trọng trách đặc biệt được giao, thì phương án nhân sự để thực hiện tái cơ cấu vẫn là yếu tố quyết định nhất.
• Tái cơ cấu kinh tế thực chất là phân bổ các nguồn lực sao cho hợp lý nhất, đầu tư của nền kinh tế được kiểm soát chi phí tốt nhất, mang lại hiệu quả cao nhất, tạo ra sức cạnh tranh cao cho nền kinh tế. Thực trạng nền kinh tế đang rơi vào vòng xoáy bất ổn chưa có lối thoát và xấu nhất kể từ năm 1991 đến nay. Về mặt chủ quan hiện trạng này phản ánh chính sách vĩ mô, quản lý kinh tế của Chính phủ còn tồn tại nhiều yếu kém. Thể chế kinh tế khuyến khích mạnh đầu tư, nhất là đầu tư công, nhưng coi nhẹ tính hiệu quả. Với cơ chế xin cho lâu nay tạo kẽ hở cho tham nhũng trở thành con bạch tuộc vươn những cái vòi hút máu nền kinh tế. Tham nhũng cùng với chạy chức quyền đang còn nhức nhối. Lâu nay trở thành căn bệnh vẫn chưa có thuốc đặc trị, gây lãng phí thất thoát lớn cho nền kinh tế. Hậu quả là đầu tư của nền kinh tế sẵn kém hiệu quả lại càng kém hiệu quả hơn. Tái cơ cấu kinh tế nếu thành công sẽ giải quyết về căn bản lạm phát tăng cao tới mức trên dưới 20%, tái diễn có tính chu kỳ khoảng thời gian trong vòng vài ba năm gần đây, như căn bệnh mãn tính của nền kinh tế. Với ý nghĩa đó, tái cấu trúc nền kinh tế phải được coi là cuộc cải tổ "đổi mới lần thứ 2"  .